Mười năm sống ở Hà Nội, chưa bao giờ tôi cảm thấy thất vọng
về Hà Nội như khi tôi nhìn Hà Nội qua cửa kính taxi – những cuốc taxi vội vã đi
vòng quanh thành phố.
Tôi vốn
không ưa đi taxi vì với tôi, di chuyển phải đồng nghĩa với tự do và khoáng đạt.
Taxi tước đoạt hoàn toàn cả hai. Tôi không ưa chút nào cảm giác bị bó buộc trong
cái không gian chật hẹp với một người xa lạ - anh lái xe, bị cưỡng bức khứu
giác bởi các thể loại nước hoa ô tô dễ gây váng đầu, bị tra tấn thính giác bằng
những bản nhạc não tình ủ ê rất thường gặp hoặc tệ hơn là bị lôi kéo vào những
cuộc trò chuyện khiên cưỡng với các anh tài xế nhiều lời. Đấy là chưa kể vừa ngồi
vừa thót tim vì các cú lạng lách bất thình lình hoặc phóng như ma đuổi của các
anh xế để còn bắt tiếp khách lượt sau. Sau
khi có con, tôi buộc phải chấp nhận thực tế là di chuyển không phải lúc nào
cũng tự do và khoáng đạt như tôi muốn, vì tôi cứ phải dùng taxi luôn luôn. Thâm
niên mấy năm chỉ rặt ngồi taxi khiến tôi chừng như cũng quen với sự mất tự do theo
thời đoạn. Nhưng chưa kịp yên chí chấp nhận và vỗ yên cảm giác thì chuyến về Việt
Nam vừa rồi, tôi lại thảng thốt nhận ra, việc ngồi taxi còn tước đi của tôi nhiều
thứ khác. Đó cũng là lúc tôi nhìn thấy một Hà Nội khác – một Hà Nội tách hoàn
toàn khỏi vùng trời kí ức, kỉ niệm và những cảm giác cụ tượng của riêng tôi. Một
Hà Nội chỏng chơ bên ngoài mọi níu kéo và ràng buộc.
Không gian chật hẹp của chiếc taxi cùng với những
tiện ích phục vụ ngoài mong muốn đi kèm đã cách li tôi hoàn toàn với thế giới
bên ngoài. Trí nhớ tôi dường như cũng bị bưng bít khi ngồi trong taxi, thế nên
hầu như cứ vào xe là tôi quên tiệt hết các con đường (các anh xế thích chạy
lòng vòng chắc lấy thế làm mừng lắm!). Tệ hơn, mọi cảm giác của tôi cũng bị bít
kín. Khi tôi thậm chí còn không nhận ra những con phố quen thì làm sao tôi còn
có thể tìm lại cảm giác về chúng. Tôi ngồi trong xe taxi với trí nhớ bưng bít
và giác quan kín mít, nhìn phố xá chạy quanh bằng con mắt của một khách vãng
lai. Khi đó, Hà Nội hiện lên trơ trọi như nó vốn thế, không được trau chuốt một
chút mảy may nào bằng các thứ tình cảm lâm li. Và tôi chợt hiểu, vì sao khách
du lịch đến Hà Nội cứ chỉ đến một lần cho biết rồi thôi, còn người đã ở Hà Nội
lâu thì dù đi xa vẫn cứ mãi mơ mòng về chốn ấy.
Từ cửa
kính taxi, Hà Nội xa lạ lướt qua tôi những mảng phố phường nhộn nhạo. Sống vài
năm ở xứ sở mà mọi thứ dường như đều được sắp đặt ngăn nắp gọn ghẽ, tôi đã nhớ
quắt quay cái lộn xộn, ồn ào và màu mè của Hà Nội. Tôi nhớ vì tôi từng là một
phần trong cái mớ hỗn độn chuyển động cuồng nhiệt từng giây ấy. Nhưng qua cửa
kính taxi, bức tranh Hà Nội trống hoác phông xúc cảm, chỉ còn nhợt nhạt những
bát nháo chợ đời. Hà Nội và tôi ráo hoảnh lướt qua nhau, không nhớ không thương,
không bồi hồi, không xao động, qua những ô cửa kính taxi mờ mịt bụi.
Hỏi anh
taxi: bao lâu anh rửa xe một lần, anh xế bảo cứ đổi ca là rửa xe, thế mà sao ô
cửa kính taxi nào tôi ngồi cũng bám mờ bụi. Mà có riêng gì taxi, cái gì ở Hà Nội
mà chả được tặng miễn phí một cái mặt nạ bụi, kể cả cái mặt tôi (dù hàng ngày tôi
rửa mặt nhiều hơn số lần anh taxi rửa xe là cái chắc). Ngày tôi về, từ trên máy
bay nhìn xuống, tôi thấy trời Hà Nội nhiều mây, lòng chắc mẩm được hôm mát giời
đây. Có ngờ đâu, đấy là mây bụi. Một tuần ở Hà Nội là một tuần nhễ nhại mồ hôi,
dù gặp bạn bè ai cũng bảo số tôi may vì về đúng đợt mát giời. Ừ, có lẽ giời mát
thật, nhưng Hà Nội thì không, vì Hà Nội có nguyên một cái bong bóng bụi bao
quanh thì tài nào mát được. Chỉ có cách lên máy bay vọt ra ngoài đám bụi khổng
lồ rồi thò đầu ra cửa hóng gió như đang ngồi xe khách liên tỉnh thì may ra mới
hít được chút khí lành (cứ mạnh dạn giả dụ máy bay có cái cửa mở tông hổng được
như xe khách liên tỉnh chuyên bắt khách dọc đường đến nỗi khỏi cần đóng cửa, nhỉ?).
Dọc đường ngồi taxi từ sân bay về nhà, nhìn những cái cây cỗi cằn, bạc lá vì bụi
mà thương. Cầu trời được cơn mưa thật lớn cho lá lại xanh, nhưng cầu thế người ở
Hà Nội rủa chết, vì có phải ai cũng sẵn áo phao, thuyền thúng, thuyền buồm đâu.
Ngồi trong taxi, để chống lại các mũi tấn công
từ nhiều phía (mùi nước hoa ô tô, tiếng nhạc não nùng và giọng anh tài thao
thao bất tuyệt…), tôi đành phải tìm quên bằng cách nhìn ra ô cửa kính, ngắm thật
kĩ những mặt người lướt qua tôi. Những mặt người đau đáu, những mặt người âu
lo, những mặt người cau có, những mặt người ủ dột... Đâu rồi những mặt người
tươi tắn hạnh phúc, đâu rồi những mặt người phơi phới yêu đời? Hỏi làm gì, cứ lấy
gương ra soi khi đang đi trên đường Hà Nội, bạn sẽ tự có câu trả lời thôi. Ì ạch
trong đám tắc đường, trong khói bụi, những hạnh phúc tươi vui cũng tự khắc trốn
biệt vào góc nào đó giữ mình, có lẽ.
Hà Nội
đông đúc, Hà Nội loè loẹt, Hà Nội ồn ào, Hà Nội bát nháo, Hà Nội bụi mù, Hà Nội
cau có, Hà Nội nhễ nhại mà tôi nhìn thấy qua những ô cửa kính taxi ấy cũng là
nơi giữ mười năm tuổi trẻ của tôi. Tôi đã từng nêm mình trong cái đông đúc ấy,
đã từng là một sắc màu trong cái loè loẹt ấy, đã từng gây những náo động nhỏ
nhoi trong cái ồn ào ấy, đã từng lóp ngóp tìm đường đi trong cái bát nháo ấy,
đã từng hít căng hai lá phổi bằng cái bụi bặm ấy, đã từng quạu cọ di chuyển
trong đám đông bí rị ấy, đã từng mướt mồ hôi trong cái nhễ nhại ấy của Hà Nội.
Tôi đã gửi Hà Nội những năm tháng sôi nổi nhất của đời tôi, thế mà sao tôi
không tài nào tìm lại được chút manh mối kỉ niệm nào khi ngồi trong taxi, lướt
qua đám hỗn độn đang chuyển động quay cuồng ngoài cửa kính?
Có lẽ, Hà
Nội đòi tôi phải chạm mặt không cách ngăn, phải chậm rãi nhấm nháp từng khoảnh
khắc trong mấy con ngõ nhỏ chứ không phải chỉ xẹt qua sấp ngửa ánh nhìn trong
những chiếc taxi chỉ biết có mỗi chuyện vội vã mưu sinh, không đếm xỉa gì đến
các thể loại tâm sự tâm tư tâm tình tâm tưởng dễ gây tốn xăng và tắc đường. Có
lẽ, Hà Nội đòi tôi phải hít đẫy một lồng ngực bụi rồi mới ban phát cho tôi chút
hương thơm kí ức. (Nếu mùi điều hoà mà gợi nhắc được kí ức thì có phải hai lá
phổi của kẻ mơ màng hoài cổ như tôi đỡ tội không???). Có lẽ, Hà Nội đòi tôi phải
túa mồ hôi hột chen lấn trong đám đông tắc nghẹt ở các ngã tư, phải khổ sở bì
bõm trong những con phố mênh mang nước cống, phải đủ dũng cảm và mơ mộng dừng
chân tư lự bên dòng kênh bốc mùi nào đó giữa lòng phố thị thì mới dè dặt chìa
ra cho tôi xem dăm ba mảnh kỉ niệm đã ít nhiều hao mòn nhưng vẫn đẹp. Thế mới
biết, tình yêu đích thực nào cũng cần thử
thách. Kiêu sa như Hà Nội, thứ thách thế đã thấm vào đâu.
Tôi biết vậy
nên tìm mọi cách chối từ taxi bất kì lúc nào có thể. Để được tự do hoà vào những
nhọc nhằn của thành phố, để thấm thía nỗi đau khổ dịu dàng của những tán lá kém
xanh trên những con đường ngút ngàn khí thải, để hạnh phúc chen chúc ăn kem Bờ
Hồ hay tâm sự Hồ Tây. Ra khỏi taxi, bầu khí quyển tình yêu với cả trời nhớ
thương, kỉ niệm ùa về cùng với các đặc sản bụi bặm, mồ hôi, mùi chợ búa, cống
rãnh... Tôi của những tháng năm sống trong lòng Hà Nội được đánh thức với những
mải mê ảo tưởng trong hương hoa sữa, trong màu trắng hoa sưa, trong bảng lảng
sương mù những sớm mùa Thu hiu hắt gió, trong những hoàng hôn Tây Hồ miên man
sóng vỗ… Tôi lại yêu Hà Nội như chưa từng đi đâu xa.
Chuyến về
vội vã vừa rồi không cho phép tôi từ chối taxi, không cho phép tôi được tự đày ải
mình trong những nhục nhằn phố thị để được hưởng chút phần thưởng ngọt ngào –
những kí ức tuổi xanh mà Hà Nội giữ giùm tôi. Vì tôi tạt về quá vội, vì tôi cứ
ngồi kín mít trong những chuyến taxi nên tình yêu trong đáy tim tôi dành cho Hà
Nội vẫn cứ gật gà ngái ngủ không kịp thức. Thôi đành hẹn lần sau, tôi nguyện xả
thân hành xác cho vừa lòng Hà Nội đỏng đảnh kiêu sa, để chút yêu đương còn lại
không tắt lụi. Muốn nhắn nhủ nhiều, nhưng sợ Hà Nội giờ yếu phổi yếu tim vì ô
nhiễm nặng, sợ những hoa sữa hoa sưa sương khói Tây Hồ chẳng đợi được đến khi
tôi thong thả xả thân để còn ban phát tình yêu. Mà thôi, chẳng nên lo quá thế,
chỉ cần đừng đi taxi, đừng nhìn Hà Nội từ cửa kính taxi, thì rồi những bông hoa
vẫn cứ nở đúng mùa trong kí ức và giấc mơ của tôi về Hà Nội.
Viết cho Mèo và H và cái hẹn chớp nhoáng giữa đường Hà Nội.
