Lan man chuyện mua sắm

Trước khi quen biết và giao du với cô bạn là một shopaholic - một người nghiện mua sắm thứ thiệt, tôi chưa bao giờ thực sự nghĩ về việc mua sắm một cách nghiêm chỉnh. Đi với bạn nhiều, tôi cũng vỡ lẽ ra được đôi điều về văn hoá mua bán. Hồi ở Việt Nam, tôi thích đi mua sắm một mình để đỡ mất thời gian, cần gì thì cứ thế cắm cúi mà mua cho xong việc. Mua sắm đa phần là việc cần làm chứ chẳng phải là niềm vui thích gì, đấy là chưa kể đến nỗi nơm nớp lo sợ ra chợ bị ăn mắng, vào cửa hàng bị ăn nguýt (thế mới có chuyện đi mua sắm cũng phải căn giờ sao cho đừng phải làm người mở hàng!).

Cô bạn tôi quan niệm việc mua sắm hoàn toàn khác. Đối với cô, mua sắm là một thú vui lành mạnh, vì nó “thúc đẩy phát triển kinh tế, tăng cường giao lưu” (như lời cô nói đùa mỗi lần tôi phàn nàn cô mua sắm quá tay). Có lẽ cũng vì quan niệm như thế nên cô có những nguyên tắc rất rõ ràng khi đi mua sắm.

Một lần, tôi cùng cô bước vào một cửa tiệm thời trang quen thuộc (mà hầu như tuần nào cô cũng ghé). Như thường lệ, chúng tôi xem váy vóc, áo quần, trang sức và cô bạn tôi lựa được mấy món cô ưng ý. Dù không khuyến khích bạn mua sắm quá tay, nhưng hôm đó tôi đã nhiệt liệt ca ngợi chiếc đầm mà cô chọn, vì nó quả thực rất đẹp, hợp mốt và hợp với dáng người cô. Bình thường, chỉ cần tôi gật gù chứ không chau mày, nhăn trán là cô bạn đã quyết mua hàng rất lẹ, nhưng hôm đó, tôi kinh ngạc thấy cô quả quyết bỏ lại tất cả đám váy áo đã mất công lựa chọn, mặc vào cởi ra soi ngắm trước gương. Lúc bước ra khỏi cửa tiệm, không đợi tôi bày tỏ sự ngạc nhiên bằng một tràng câu hỏi đã thủ sẵn trong đầu, cô nghiêm nghị bảo: “từ giờ, mình sẽ không bao giờ mua đồ ở cửa tiệm đó nữa. Nếu lỡ hôm nào mình quên, bạn nhớ nhắc mình nhé! Cô nhân viên bán hàng mới ở đó rất kênh kiệu, không niềm nở chào đón khách, cũng không giúp đỡ khách và tỏ thái độ coi thường. Đây là lần thứ 2 mình chứng kiến cô ta cư xử như thế và mình không đời nào giúp cô ta kiếm thêm tiền với cái kiểu thái độ như vậy, dù đúng như bạn nói, chiếc đầm đó rất đẹp và mình rất thích nó”.

À, hoá ra là thế! Cô bạn tôi không muốn mua chiếc váy và những món đồ cô đã lựa được hôm ấy không phải vì không thích chúng mà vì không thích thái độ lạnh lùng của cô bán hàng. Dù thích chiếc váy vô cùng, cô cũng nhất quyết không mua vì không muốn cô nhân viên bán hàng kia kiếm được bất kì 1 xu phần trăm lợi nhuận nào từ những đồng tiền cô bỏ ra. Tôi đã không đoán ra được lí do chỉ vì tôi ít khi chú ý đến những việc mà tôi cho là tiểu tiết nhưng với cô lại là điều căn cốt. Trong khi tôi quan niệm mua bán cho được việc thì tôi chỉ chăm chăm nghĩ về món hàng định mua mà dễ dàng bỏ qua mọi tiểu tiết khác thì cô bạn tôi lại quan niệm mua sắm là thú vui, thế nên, việc cô được tận hưởng niềm vui ấy là quan trọng nhất. Vì thế, với cô, hàng hoá không phải là điều cốt lõi trong một cuộc mua bán mà thái độ của người bán hàng mới là điều quan trọng nhất. Sự tương tác, giao lưu với người bán hàng sẽ đem đến cho người mua cảm hứng mua sắm, thậm chí là những thông cảm, áy náy rất con người trong trường hợp ra về tay không. Đó là lí do vì sao tôi thấy cô bạn tôi rất thích trao đổi, nói chuyện với những người bán hàng về niềm đam mê thời trang, về kinh nghiệm mua sắm và đủ thứ khác trên đời. Có một đôi lần, cô bước ra khỏi cửa hàng không mua món đồ nào và tỏ ra ái ngại vì người bán hàng đã quá nhiệt tình. Cô bảo tôi lần sau nhất định sẽ quay lại mua cái gì đó, chỉ vì cô thích người bán hàng.

Ở Mỹ, khi bước vào một cửa tiệm, thông thường, các nhân viên sẽ cười rất tươi chào bạn và sẽ có một người chăm sóc bạn đến nơi đến chốn. Họ đến, tự giới thiệu tên, giới thiệu những món đồ đặc sắc và giá cả đặc biệt (nếu có) rồi đề nghị nếu cần giúp đỡ gì thì cứ gọi họ. Họ sẽ để mắt đến bạn thường xuyên, để cầm giúp những món đồ bạn đã chọn, để tư vấn kịp thời nếu thấy bạn tỏ ra lúng túng… Các nhân viên khác khi tình cờ đi ngang qua bạn, lúc nào cũng hỏi thăm xem mọi việc có ổn không? Khi bạn trả tiền, câu hỏi đầu môi của người thu ngân luôn là: hôm nay có ai giúp đỡ bạn không? Đó là cơ hội để người mua bày tỏ sự cảm ơn hoặc không hài lòng với các nhân viên bán hàng, để cửa tiệm căn cứ đánh giá lao động của nhân viên. Đó cũng là một điều kiện khiến người mua sẽ nhớ đến tên người bán hàng đã giúp đỡ mình và dễ dàng nhận ra họ khi quay lại. Trên hết, đó là một cách để tạo ra những kết giao thân thiện đầy tính người - cái gốc cội cho mọi cuộc bán mua được bền chặt, lâu dài.

Ở Mỹ, đi chợ cũng là đi chơi. Không chỉ những phiên chợ nông dân cuối tuần mà ngay cả những chợ hoa quả, nông sản hàng ngày đều mang một không khí thư giãn, vui vẻ. Ở đó, những người bán hàng dù tất bật sắp xếp hàng hoá vẫn không quên niềm nở chào hỏi, mời tôi nếm thử vài loại hoa quả mới nhập hoặc nựng nịu bọn trẻ con rồi dúi vào tay chúng mấy chiếc bánh nhỏ khi thấy chúng tỏ ra thiếu hợp tác với mẹ giữa chốn đông người. Vào tháng 10, chợ Monterey gần nhà tôi được trang trí đẹp đẽ với rất nhiều bù nhìn rơm, các bó hoa khô rồi còn dành hẳn một góc để tạo thành một quả đồi bí đỏ chủ yếu cho bọn trẻ con đến leo trèo, nghịch ngợm và giúp bố mẹ chọn bí đỏ cho lễ Halloween. Không khí hội hè bắt đầu từ chợ… Nó khiến tôi chạnh nhớ đến những phiên chợ ở nhà quê và ngậm ngùi nghĩ đến những cái chợ xô bồ, sặc sụa mùi tiền nơi phố thị.

Ngẫm lại, tôi mới thấy cái văn hoá chợ búa đô thị của Việt Nam đã “vật hoá” con người đến mức người ta chỉ chăm chắm vào những món hàng mà sẵn sàng bỏ qua những chuyện rất con người: ví dụ như chuyện cái tên và vài câu thăm hỏi.

Viết đến đây, tôi lại nhớ đến một nghịch lí rất tức cười khi đi mua sắm ở Việt Nam. Cứ hễ lúc nào tôi chủ tâm ăn bận thật đơn giản để đi mua sắm cho dễ (để tiện cởi ra mặc vào) thì y như rằng, tôi thường xuyên bị các cô bán hàng ra ngấm vào nguýt rất khinh khi, chắc vì họ thấy tôi ăn mặc tuềnh toàng thì nghĩ rằng tôi chắc chỉ ghé vào khu mua sắm để hưởng xái tí điều hoà cho mát chứ tiền đâu mà đòi mua. Lần khác, tôi có hẹn với bạn ở quán café ngay trong khu shopping, nhân đến sớm, tôi dạo bước lòng vòng giết thời gian và kinh ngạc thấy các cô bán hàng ai nấy mặt tươi như hoa đón chào, dù mấy hôm trước tôi vừa bị họ cho ăn nguýt. Rồi tôi chợt nghĩ ra, vì hôm đó tôi ăn mặc sành điệu khác hẳn cái con bé quần shorts dép tông xuề xoà họ thấy hôm nọ. Tiếc cho các cô, hôm đó tôi không hề có ý định mua bán gì, thế là nụ cười chào hàng của các cô đâm ra ế ẩm. Giá mà các cô đã dành những nụ cười ấy cho cái con bé mặc quần shorts, đi dép tông hôm nọ, giá mà các cô trong khi tâm tâm niệm niệm học thuộc lòng câu “khách hàng là thượng đế” thì cũng không quên mất rằng, thượng đế rất thích vi hành trong bộ dạng bình dân.

Bao giờ hết thương vay?

Lâu nay theo dõi cơn bão dư luận về vấn đề tuổi tác của Công Phượng dấy lên từ sự hung hăng quyết tìm ra sự thật của VTV và sự bảo vệ một cách hung hãn không kém của đám đông mến mộ tài năng bóng đá trẻ của nước nhà, tôi tự đặt cho mình nhiều câu hỏi. Và câu hỏi lớn nhất trong số những suy nghĩ vụn vặt hàng ngày ấy, tôi dành cho đám đông: bao giờ thì hết thương vay?

            Tôi tự hỏi có bao giờ cái đám đông xô đẩy, chen lấn nhau quyết chí la ó cho bằng được một câu quanh câu chuyện tuổi tác của Công Phượng kia thử tự đặt mình vào tâm thế của nhân vật chính, để hiểu ra rằng: họ càng khản giọng la hét, càng chửi bới văng mạng (dù là với thiện ý bảo vệ thần tượng) thì áp lực đổ lên đầu chàng trai trẻ càng lớn. Ở đây, tôi xin phép không bàn thêm về những nhập nhèm đáng xấu hổ đã được truy tìm bằng mọi giá kia nữa bởi tôi không muốn nhảy vào cuộc chiến hỗn loạn đến mức cả hai bên đều quên mất mục đích của việc mình đang làm. Tôi chỉ muốn thử đóng vai một người quan sát “khí tượng” xem xét và dự đoán cơn bão dư luận quay quanh Công Phượng rồi sẽ đi đến đâu và sẽ để lại những thiệt hại gì cho nhân vật chính.

 Trong khi đám đông đang ra sức la hét bảo vệ Công Phượng cho rằng họ đang bảo vệ thần tượng, đang gây áp lực lên những người tìm cách phanh phui sự thật bằng mọi giá, tôi tin rằng chàng trai trẻ Công Phượng đứng giữa vòng xoáy ấy cũng đang hoàn toàn mất phương hướng vì ngay chính những tiếng la hét thất thanh đinh tai nhức óc kia từ phía đám đông. Đám đông ngoài kia đâu có để ý gì đến tâm lí của nhân vật chính bởi toàn bộ năng lượng của họ đã dốc hết vào xới đấu đá, cãi lộn ngậu xị rồi. Với tôi, đám đông ấy chỉ là một đám đông thương vay, khóc mướn không hơn. Đám đông ấy chỉ đang hùa nhau thực hiện một hành vi vô thức được hướng dẫn bởi thói quen đã ăn sâu vào tâm thức cộng đồng người Việt nói chung: thói thương vay khóc mướn.

Chắc cũng chẳng có xứ sở nào lại có trò khóc mướn kì quặc trong đám tang như ở nước Nam mình, đến độ đã in dấu thành cả một lối sống qua câu quán ngữ “thương vay khóc mướn”. Bản chất khởi nguyên của tiếng khóc tiếc thương người quá cố đã dần dà bị cái thói ưa sĩ diện làm cho biến chất. Người ta phải thuê người khóc la thảm thiết trong đám tang chỉ để cho quan khách nhìn vào, để thiên hạ thấy cái đám ma ấy thật não nùng, bi thảm đúng điệu đám ma. Việc khóc trong tang sự đã trở thành một thứ trang sức cho người sống chứ không còn cái ý nghĩa nguyên thuỷ ban đầu là sự biểu hiện đau thương tiếc nuối người quá cố. Để thoả mãn thói sĩ diện, người Việt đã không ngại ngần làm giả cả tiếng khóc thương cho người chết. Và chuyện kì quặc ấy được dung dưỡng bởi một thói tật khác mang đậm tính chất văn hoá làng xã: thói ưa tham gia vào chuyện riêng tư của người khác, vin vào sự đề cao các mối quan hệ chằng chịt trong một xã hội duy tình. Cứ thế, “thương vay khóc mướn” nghiễm nhiên trở thành căn tính của người Việt.

Bạn chắc cũng như tôi, không bao giờ muốn trở thành người làm giả tiếng khóc, người khóc mướn cho ai đó trong đời sống vốn đã có quá nhiều giả trá này. Vậy thì, trước khi nhân danh đủ thứ trang sức đạo đức trên đời để nhỏ lệ vì ai đó, bạn hãy thử dừng lại một chút để nghĩ cho thấu đáo: bạn đang khóc vì ai? Quay trở lại câu chuyện của Công Phượng, tôi tin rằng, chàng trai trẻ ấy đã có đủ bản lĩnh để chịu trách nhiệm trước công chúng và không cần đám đông la ó hộ mình bởi hơn ai hết, cậu hiểu rằng, nếu có sự dối trá nhập nhèm nào ở đây, cậu cũng chỉ là nạn nhân chứ không phải tội đồ. Hãy tôn trọng Công Phượng và gia đình cậu, giữ cho họ một khoảng lặng yên cần thiết để họ suy nghĩ thấu đáo và tự nói lên mọi việc. Đến lúc đó, mọi người bày tỏ lòng cảm thông cũng chưa muộn.  

Mùa hè năm vừa rồi, bằng chính một trải nghiệm của bản thân, tôi đã vỡ lẽ ra rằng, khi ta biết nhìn mọi việc lí tính hơn, ở những khía cạnh tươi sáng hơn, ta sẽ tự nhiên bỏ được thói thương vay khóc mướn. Hôm đó, tôi và mẹ chồng đưa bọn trẻ con đi nghe một buổi hoà nhạc ngoài trời dành cho thiếu nhi. Tất cả mọi người đều vui vẻ hưởng thụ ánh nắng mùa hè và thứ âm nhạc vui nhộn dành riêng cho trẻ con, kể cả cặp vợ chồng trẻ với đứa con nhỏ xíu đang còn ẵm ngửa ngồi ngay phía trước chúng tôi. Ban đầu, tôi để ý đến họ vì cả hai vợ chồng họ đều rất đẹp và rất náo hoạt. Họ nhún nhảy và cười đùa cùng đứa con bé bỏng hết sức hào hứng và hồn nhiên. Rồi tôi nhận ra đứa trẻ trông không hoạt bát như bình thường, hình như nó bị dị tật bẩm sinh nên phải đeo dây dợ loằng ngoằng trên đầu. Theo thói thường của người Việt, tôi thở dài thầm xót thương cho đứa bé và cha mẹ nó, nghĩ bụng sao cha đẹp mẹ xinh thế mà lại không may sinh ra một đứa con bệnh tật. Ra khỏi buổi hoà nhạc, tôi vẫn ám ảnh bởi gia đình nọ bèn lên tiếng kể với mẹ chồng. Nhưng tôi chưa kịp bày tỏ bao nhiêu xót xa sẵn có, mẹ chồng tôi đã hỏi: “Con có thấy cô bé ấy là một đứa trẻ may mắn không?” Rồi không đợi tôi nuốt vội xót xa để bắt “tông” cho kịp mà trả lời, bà nói luôn: “dù sinh ra bị dị tật như thế mà cha mẹ nó vẫn yêu thương và hạnh phúc khi có nó. Nó đúng là may mắn!”. Hôm đó, mẹ chồng tôi đã cứu tôi khỏi một màn “thương vay khóc mướn” trông thấy. Và cũng hôm đó, tôi đã tự hỏi mình: “Bao giờ hết thương vay?” 

Tản mạn chuyện chồng Tây

Chủ đề chồng Việt – chồng Tây, trai Tây – trai Việt đã sục sôi ở quá nhiều diễn đàn và mình chẳng mấy khi quan tâm, với 1 quan niệm đơn giản rằng: trai Việt hay trai Tây thì cũng đều là đàn ông, chồng Việt hay chồng Tây thì cũng đều là chồng, vậy thì sao không nhìn từ cái gốc chung nhìn đi mà phải rẽ cành rẽ nhánh ra so sánh nọ kia cho nó phức tạp. Thế nhưng, từ độ mình ra cuốn “Làm dâu nước Mỹ”, tự nhiên có rất nhiều chị em cứ nhắn tin tâm sự mơ ước lấy chồng Tây, mơ ước xuất ngoại. Mình không có đủ thời gian để trả lời cho từng người với những câu hỏi na ná như nhau kiểu bí quyết lấy chồng Tây nên viết note này trả lời chung cho các bạn.

Trước hết, mình xin nói luôn là mình chẳng có cái bí quyết nào sất cho việc lấy chồng (chứ chưa nói đến chuyện chồng Tây). Mình tôn trọng thái độ ham học hỏi của các bạn, nhưng xin thưa, sự đời lắm tréo nghoe chả mấy khi chấp nhận cho người ta cứ bắt chước nhau, rập khuôn nhau mà nên việc, nhất là một việc trọng đại như việc hôn nhân. Hơn nữa, mình vẫn tin rằng hôn nhân là chuyện duyên số. Dĩ nhiên, thời buổi mà con người đã có thể tự trang bị cho mình vô vàn kiến thức cần thiết để định hướng “duyên số” thì trong một chừng mực nào đó, các bạn có thể khoanh vùng lựa chọn cho việc kết hôn. Nhưng như thế không có nghĩa là các bạn đánh bại được “duyên số”. Một ví dụ rất phổ biến, các bạn thích lấy chồng Hàn Quốc bèn hăng hái đi học tiếng Hàn, thích lấy chồng Mỹ thì bỏ tất cả lao vào học tiếng Anh... Thế nhưng, tiếng Hàn hay tiếng Anh chỉ là những công cụ giao tiếp, còn chuyện yêu đương hôn nhân là chuyện của trái tim với những đòi hỏi giao cảm ở mức độ tinh tế hơn gấp nhiều lần mức độ giao tiếp qua ngôn ngữ. Câu chuyện lại quay trở về cái gốc căn nguyên của mọi cuộc hôn nhân lành mạnh (bất kể ngôn ngữ, bất kể màu da) – đó chính là tình yêu. Và tình yêu, cảm xúc là thứ nằm ngoài khả năng học hỏi.

Nhiều bạn bày tỏ nỗ lực gặp được tình yêu ngoại quốc bằng việc học tiếng nước ngoài rất chăm chỉ. Mình ghi nhận sự chăm chỉ của các bạn, nhưng các bạn có nghĩ rằng, nếu các bạn cứ nỗ lực như thế, chăm chỉ như thế với mục đích là học cho chính mình thì việc học trở nên có ý nghĩa thiết thực hơn nhiều so với cái mục tiêu lấy chồng ngoại quốc rất vu vơ không. Rất nhiều bạn cứ nhắn tin hỏi mình về việc học tiếng Anh, hic, mình xin thưa với các bạn là tiếng Anh của mình rất thường. Hồi lên đại học, mình đã bỏ tiếng Anh để theo đuổi tiếng Trung – thứ ngôn ngữ cần thiết cho chuyên ngành của mình hơn tiếng Anh. Hồi yêu chàng Voi, mình rất tự ái khi mọi người cứ hỏi là thế độ này tiếng Anh của mình đã cao siêu đến bậc nào? Mình yêu con người chàng chứ có yêu cái ngôn ngữ của chàng hay cái mã mắt xanh mũi lõ của chàng đâu. Hình như, ở cái nước Nam ta, sự mặc cảm tự ti dân tộc cố hữu khiến người ta không thể nhìn mọi việc ở căn nguyên con người mà cứ phải nhìn qua những so sánh bề ngoài rất hời hợt. Thế mới có cái trò tiếng Việt thì học chưa đến đầu đến đũa mà cứ mở mồm ra là phải bô lô ba la tiếng Tây cho nó sang trọng. Mình nhớ có lần đi ăn tối với chàng Voi ở một quán cóc vỉa hè, hai đứa ngồi cạnh một bàn rất đông các bạn trẻ. Các bạn này thấy chàng Voi bước vào thì bỗng nhiên thi đua nói tiếng Anh với nhau. Chàng Voi lắc đầu nhìn mình bảo: sao các bạn ấy không biết yêu tiếng Việt của mình nhỉ?

Còn mình, mình cũng muốn hỏi các bạn cứ nhắn tin bày tỏ mơ ước lấy chồng Tây, rằng: sao các bạn không biết yêu trai Việt/ chồng Việt của mình nhỉ? Sao các bạn cứ phải nhìn đàn ông Việt Nam trong cái thế so sánh với đàn ông Tây một cách rẻ rúng như thế? Như mình đã nói ở phần mào đầu, trai Việt hay trai Tây thì đều là đàn ông, chồng Việt hay chồng Tây thì đều là chồng, và ở đâu, giống nòi nào cũng có người này kẻ kia. Nếu các bạn chỉ nhìn vào cái bề ngoài mắt xanh mũi lõ và thần thánh hoá những gã đàn ông ngoại quốc nói tiếng Anh như gió (tiếng mẹ đẻ của họ, lại chả siêu) rồi nhẹ dạ trao thân gửi phận thì các bạn hãy coi chừng. Họ rất có thể chỉ là những gã Tây ba lô vô nghề nghiệp, mang cái vốn tiếng Anh tự có sang các nước Đông Nam Á kiếm việc sống qua ngày và hưởng thụ sự mời mọc đón chào như ông hoàng của đám đàn bà con gái ở những xứ sở mà sự mặc cảm tự ti dân tộc còn ngự trị.

Có những bạn bày tỏ sự chán nản khi phải chôn chân ở quê nhà và ước muốn được lấy chồng ngoại quốc để được xuất ngoại cho thoả chí tung hoành. Bạn ơi, trong cuốn sách của mình, mình đã kể những câu chuyện về những giấc mơ bị giam cầm ngay trên chính nước Mỹ - thiên đường tự do. Tự do hay không, xét đến cùng là ở chính bạn chứ không phải ở nơi bạn sống. Mình không biết trả lời thế nào khi bạn bảo rằng bạn không tự hào gì về đất nước Việt Nam của bạn và của mình. Mình chỉ muốn nói với bạn rằng, khi bước ra thế giới rộng lớn, khi sống trong một xã hội đa chủng tộc, đa sắc tộc mà bạn chẳng có gì để tự hào thì đó là điều thiệt thòi cho chính bạn. Nếu bạn muốn có tình yêu của một người ngoại quốc, trước hết, bạn hãy là một người Việt Nam, thật Việt Nam, thậm chí Việt Nam hơn cả mọi người Việt Nam xung quanh! Bởi một lẽ rất thông thường là người ta thường tìm kiếm những cái gì khác mình và thường ưa chuộng những gì mình không có. Chối bỏ gốc gác, ngoảnh mặt với bản sắc dân tộc suy cho cùng không phải là cách giúp bạn tiếp cận gần hơn 1 người ngoại quốc (1 nền văn hoá khác, nói rộng ra).

Nói cho cùng, dù tình yêu và hôn nhân là câu chuyện mang hơi hướng duyên phận thì hạnh phúc vẫn là thứ trong tầm tay bạn. Với mình, quan trọng nhất là bạn biết coi trọng bản thân và giá trị của chính mình. Rồi hoa thơm thì hương sẽ toả, ong bướm sẽ kéo đến mấy hồi. Hạnh phúc sẽ đến với những người biết trân trọng từng giây phút, từng khoảnh khắc của cuộc đời, biết trân trọng thứ hạnh phúc đích thật ngay bên cạnh chứ không phải là những chuyện huyễn hoặc xa xôi. Mình vẫn tin rằng, chẳng có chủng tộc nào vượt trội hơn trong chuyện yêu đương tình ái.

P/s: Một lần nữa, mình muốn nói với các bạn rằng, những chia sẻ của mình trong cuốn “Làm dâu nướcMỹ” là những chia sẻ cực kì mang tính cá nhân. Mình chỉ đại diện cho chính mình chứ không đại diện cho bất kì ai khác, thế nên đừng nghĩ chồng Mỹ nào cũng như chàng Tây Rau Muống của mình, nước Mỹ của bất kì ai cũng giống cái nước Mỹ mà mình đang trải nghiệm. Chúc các bạn sẽ luôn tìm thấy những niềm vui giản dị và tận hưởng hạnh phúc trước mắt mỗi ngày.

“Tri túc chi túc, hà thời túc; tri nhàn chi nhàn, hà thời nhàn”, Lão Tử dạy rồi!

Nắng...

Berkeley được bữa nóng tưng bừng như mùa hè nhiệt đới. Nàng sung sướng lôi cái áo lụa hai dây màu xanh lá và cái quần shorts trắng ra mặc rồi đi bát phố một vòng hứng nắng. 
Berkeley từng làm nàng thất vọng vì suốt mùa hè vẫn chỉ một mực dịu dàng mát mẻ 22-23 độ C. Nàng sinh vào mùa hè, ở đất miền Trung rát bỏng gió Lào nên suốt năm đầu ở Berkeley chỉ chực chờ một lần thật nắng, thật nóng, thật nhễ nhại cho đỡ khát nắng quê. Sau hơn hai năm ở Berkeley, nàng đã rèn được tính nhẫn nại cho những mỏi mong oi nồng nắng hạ. Phải chờ đến cuối hè, Berkeley mới có đôi tuần nóng rát - được gọi là mùa hè Ấn Độ. Thế mà năm nay, mới đầu hè mà Berkeley đã đãi nàng một chầu nóng đã đời. Có nhẽ nào thành phố đáng yêu biết hè này nàng không được về quê? ;)
Bước chân ra phố, nắng táp da bỏng rát, nóng gọi mồ hôi túa ra dưới gáy, nhoi nhoi dưới chân tóc khiến nàng chỉ muốn giật phắt cái mũ cói ra phe phẩy mấy cái. Tự nhiên thèm một cái nón. Nhớ cái nón có quai nhung tím của bà ngoại, nhớ những cơn gió hây hẩy từ nón bà quạt. Nhớ sang cả mấy cái quạt giấy tím có đục lỗ của bà. Nhớ tay bà quạt không ngơi suốt những đêm hè mất điện, những trưa oi nồng trời im không bóng gió. Rưng rức nhớ bà, bà ơi…
Nhớ những trận gió Lào khô nẻ cả làn môi con gái mới lớn, những trận gió bỏng chiếu bỏng giường buốt rát da dậy thì. Thời đại chiếu tre cũng không ăn thua gì với cái nóng ác liệt của xứ gió Lào. Cứ trước khi lên giường, mẹ nàng sai hai chị em dấp khăn ướt lau chiếu tre để nằm cho mát, nhưng chiếu lau đến bóng nhẵn mà vừa đặt lưng xuống đã thấy rát lưng. Nắng khổ nắng sở, nắng đốt khô quắt khô queo cả người lẫn cây, thế mà sao nàng vẫn yêu, vẫn nhớ, vẫn khát, vẫn thèm?
Vì nắng khiến mấy cái kem que mẹ đi làm về buổi trưa tạt qua viện 172 mua cho chị em nàng trở thành thứ cao lương mỹ vị. Vì nắng khiến mấy trăm đồng đá lạnh đủ làm thành một đại tiệc "nhai" cho lũ trẻ con nghèo trong xóm. Nắng khiến mấy gióng mía mẹ trồng ngoài vườn ngọt lừ. Nắng khiến chị em nàng háo hức chờ một thức uống ngon lành từ tay mẹ sau mỗi giấc ngủ trưa mệt nhọc. Bữa thì ca mía róc sẵn, bữa thì cốc nước chanh, bữa thì cốc cà kiu dầm đường, bữa thì cốc nước dừa non… 
Nắng hè làm dậy hương kí ức - thứ kí ức được cất ủ qua tháng năm và vẫn chực toả hương nồng say cho những kẻ hoài cổ như nàng. 
Hứng nắng một vòng về, nhìn vào gương thấy gương mặt đỏ au, đôi cánh tay ửng hồng ăn nắng. Nàng mỉm cười nghĩ bụng, dù sao, nàng vẫn giữ được chút nắng quê trên làn da bánh mật mẹ sinh.

Lỗ mũi mười tám gánh lông

Hôm rồi, có một chị bạn trên FB nhắn tin cảm ơn vì mình đã viết một bài nói đúng nỗi lòng của chị ấy. Trò chuyện một hồi, chị ấy mới khen là chàng Voi lãng mạn đáng yêu quá, mình cười bảo thực ra chàng Voi chưa bao giờ là type lãng mạn. Chỉ vì chàng vớ phải cô vợ tâm hồn lúc nào cũng ngoắc ngược cành cây nên đành phải gắng gỏi mà chiều nàng ấy thôi. Chị bạn cười bảo biết thế, nhưng còn hơn chồng chị ấy, ở cạnh vợ lãng mạn ướt át mà cứ khô như ngói. Mình bảo với chị rằng: thế thì chị ấy phải mừng vì chồng chị đang sở hữu một phẩm chất cách mệnh tuyệt hảo: rất kiên gan bền chí. Mà đàn ông phải kiên gan bền chí thì mới làm được việc trọng đại chứ. Việc của chị bây giờ chỉ là ngồi chờ việc trọng đại rơi vào đầu chồng để chồng thể hiện bản lĩnh thôi. Chị bạn cười haha bảo mình chí lí.

            À, thế là mình mới nảy ra ý viết bài này, dành tặng cho những cặp vợ chồng hẵng còn coi nhau là tình nhân dù tuần ba bữa vẫn ra ngấm vào nguýt, than lên thở xuống với nhau, về nhau.

            Quay trở lại chuyện chàng Voi chưa bao giờ là type lãng mạn trong khi vợ chàng thì cứ đi ra khỏi ngõ là “tay bứt lá, chân đá ống bơ” vì mải ngắm mây ngắm gió. Cũng vì không đếm xỉa gì đến cái gọi là sự lãng mạn sang trọng của tâm hồn mà chàng Voi lại hiểu nhầm những mộng mơ mê mải của vợ chàng thành ra cái ngáo ngơ của một cô nàng Hai Lúa chính hiệu. Đã khác nhau thì chớ, lại còn hồn nhiên hiểu nhầm nhau, thế thì làm sao mà ở với nhau yên ổn cho đặng?

            Hồi mới yêu nhau, nàng theo thói thường vắt ngược tâm hồn lên mây làm thơ tặng chàng, tưởng tượng rằng chàng sẽ xuýt xoa sung sướng. Ai dè, nhận thơ xong, chàng lúng búng tâm sự với nàng rằng: trên đời, anh dốt nhất là thơ, chưa bao giờ thuộc được câu thơ nào và cũng chả hiểu thơ nó nói cái gì. Rồi chàng ỏn ẻn xin nàng bình giảng giúp bài thơ vừa được tặng. Nàng đang lơ lửng trên mây tức thì rơi độp ngay xuống cái thực tế khô khỏng bất biết thơ phú gì của chàng, tuy thế, vì mới yêu nhau nên nàng vẫn đủ nhẫn nại để tự bình giảng thơ của mình cho chàng nghe.

            Bỏ qua cái tình thế oái ăm của một “thi nhân” thất thế vừa làm thơ vừa tự bình thơ của chính mình, nàng gắng gượng tìm lời hay ý đẹp để giảng giải ý nghĩa bài thơ cho chàng nghe. Nói bã bọt mép mà chàng cứ một mực cười cười. Cái sự cười cười của chàng động chạm đến lòng tự tôn của “thi nhân”, vượt quá sức chịu đựng của lòng nhẫn nại vốn nghèo nàn của nàng, nàng bèn xẵng giọng: Anh cười cái gì? Thôi, em lấy lại thơ, không tặng nữa! Lúc đó, chàng mới thỏ thẻ: Anh hiểu bài thơ ngắn gọn như thế này, không biết có đúng không em? Ý em là em yêu anh, phải không? Nàng sững sờ, ờ, hoá ra cũng biết thẩm thơ đấy chứ chả phải đùa. Nhưng chàng cười cười thế chả hoá ra là bảo nàng thôi em cứ nói toạc móng heo ra, dài dòng văn tự làm gì ư? Cụt cả hứng cưỡi gió rượt mây của nàng. Thế là thôi, từ đó nàng không bao giờ “tra tấn” chàng bằng việc tặng thơ để khỏi phải bị chàng “tra tấn” lại bằng việc bắt tự bình giảng thơ của mình. Vậy là nàng đã sớm có câu trả lời cho câu hỏi ở trên: biết là khác nhau, biết là vì khác nhau sẽ dễ hiểu nhầm nhau, thế thì phải chấp nhận khác biệt và tôn trọng sự khác biệt của nhau để sống với nhau cho êm.

            Có lẽ vì vợ chàng Voi thôi “tra tấn” chàng bằng thơ nên chàng đâm ra biết điều, cũng tập toẹ học đòi lãng mạn để chiều vợ như một cách cảm ơn nàng đã thông hiểu cho tính cách đậm chất văn xuôi hiện thực phê phán của chàng. Lễ tiết, hội hè gì, chàng cũng mua hoa và quà tặng nàng, dù hoa thì dịp nào cũng như dịp nào, biết sở thích của vợ rồi thì chàng cứ chơi đúng một loại, mua ở đúng một cửa hàng quen, thế là đỡ phải nghĩ (chả may mà cửa hàng hoa quen thuộc bị đóng cửa chắc chàng cuống lắm!). Vì chàng thực lòng học hỏi lãng mạn để chiều vợ nên trình độ ghi nhớ các ngày kỉ niệm lứa đôi càng ngày càng được cải thiện, lấy nhau rồi còn “lãng mạn” hơn gấp nhiều lần thời yêu nhau. Độ này, chàng lãng mạn nhuần nhuyễn đến nỗi nhiều người nhìn vào hành động của chàng lại cứ ngỡ chàng cũng thuộc dạng “mơ theo trăng và vơ vẩn cùng mây”, ai biết đâu là chàng đang gồng mình cố gắng, chắc tự an ủi rằng, thôi cũng may có cô vợ lãng mạn mà nhà mới thường xuyên có hoa tươi.

            Sự kiên trì luyện tập trình độ lãng mạn của chàng Voi chính là sự có đi có lại trong tình cảm với vợ chàng. Vợ chàng đọc được điều đó nên cũng cứ theo đó mà cư xử cho phải phép với chàng. Ví dụ, nếu chàng có vụng về tay búa, lóng ngóng việc máy móc thì vợ chàng sẽ thầm nhủ với mình rằng:  chàng học trò thư sinh đọc sách thôi đủ mệt rồi, còn hơn cái bọn chỉ biết “ngồi bếp nướng ngô cháy quần” như trong câu ca:

Chồng người đọc sách ngâm thơ

Chồng em ngồi bếp nướng ngô cháy quần

Ấy đấy, như nàng còn may chán, nếu không muốn nói là nên tự hào vì chàng! Hoặc khi khác, vợ chàng toát mồ hôi nấu được bữa cơm, quay ra quay vào cho con ăn cơm xong thì cũng đã thấy chàng chén gần hết cả đĩa thịt, trừ lại mỗi một miếng bé tí cho vợ. Vợ chàng bụng đói meo lại phải đi kiếm cái gì khác để ăn, nhưng vẫn cười tươi nhủ thầm: chàng ăn khoẻ thế vì mình nấu ngon! Thế là miếng thịt cuối cùng trong đĩa trở thành một lời khen đầy ý nhị của chàng dành cho vợ thay cho biểu tượng hằn học của thói tham ăn mà một cái bụng đói meo dễ dàng quy kết!

            Cứ lựa nhau mà sống như thế, thì mình tin rằng, mọi khác biệt sẽ được tình yêu san lấp, mọi cách biệt sẽ được cảm thông níu lại cho gần, và mọi cặp vợ chồng sẽ tiếp tục coi nhau là tình nhân, ngay trong những bơ phờ vất vả của đời sống thường nhật. Bí quyết này không có gì mới mẻ vì các cụ đã từng dạy trong ca dao rồi:

Lỗ mũi mười tám gánh lông

Chồng yêu, chồng bảo râu rồng trời cho

Ðêm nằm thì ngáy o o

Chồng yêụ chồng bảo ngáy cho vui nhà

Ði chợ thì hay ăn quà

Chồng yêu, chồng bảo về nhà đỡ cơm

Trên đầu những rác cùng rơm

Chồng yêu, chồng bảo hoa thơm giắt đầu.

            Chỉ cần tình yêu, những cái “lỗ mũi mười tám gánh lông” trong mỗi người đều có khả năng hoá “râu rồng” tất!

Ảnh: Trông "long lanh" như này thôi, chứ thực ra đứa nào cũng "lỗ mũi mười tám gánh lông" hết, :)

Cái nồi cháy và tình yêu

            Cái nồi cháy thì liên quan gì đến tình yêu? Ô, thế mà có đấy! Người ta chẳng bảo: đường đến trái tim người đàn ông đi qua cái dạ dày còn gì? Thế thì các thể loại nồi niêu phục vụ cái dạ dày quá liên quan đến tình yêu ấy chứ, phỏng ạ?            

            Một lần, tôi chứng kiến bố mẹ chồng "đôi co" nhau trong bếp về một cái nồi cháy. Chả là trước đó, mẹ chồng tôi mải chơi với con cháu trong lúc nấu nướng nên quên mất nồi thức ăn sắp cạn trên bếp, kết quả là nó bị cháy khét. Thấy bà ngán ngẩm nhìn cái nồi vì sẽ phải mất công cọ rửa, tôi xung phong làm giúp (vì đã có thâm niên trong việc làm cháy nồi và rửa nồi cháy) nhưng bà quyết không cho con dâu nhúng tay, bảo rằng mẹ làm cháy nồi mà bắt con cọ thì vô lí quá! Tôi biết năn nỉ mấy cũng không xong bèn đứng từ xa quan sát, định bụng sẽ chỉ cho bà vài mẹo cọ nồi để thể hiện tài vặt (dĩ nhiên là có tham khảo thêm ý kiến của người bạn thân Gúc-gồ). May mắn thay cho tôi, vì cái ý tốt theo dõi sát sao hòng giúp đỡ ấy mà tôi có dịp được chứng kiến một cảnh tượng xúc động và nảy ra cái liên tưởng có vẻ rất không liên quan giữa cái nồi cháy và tình yêu.

            Mẹ chồng tôi ngâm cái nồi cháy để qua đêm, đến chiều tối hôm sau thì cặm cụi rửa. Trong lúc bà đang đánh vật với cái nồi, bố chồng tôi vừa đi làm về đến nhà thấy thế xắn tay áo lao vào giành, bảo: Em yêu, để đấy anh làm cho. Bà xua tay bảo thôi, vì ông đang bận quần áo chỉnh tề thế, dây vào làm gì cho bẩn ra. Ông ôn tồn nói: Em yêu, đây là việc nặng, để anh làm. Nghe xong câu đấy, mẹ chồng tôi lui ra nhường ngay việc cọ cái nồi bị cháy khét cho ông, không quên cảm ơn ông và nói với ông rằng: Em yêu anh.

            Chắc cái lí lẽ rằng việc cọ cái nồi cháy là việc nặng nhọc của bố chồng tôi thuyết phục được mẹ chồng tôi ngay tắp lự vì bà thấy đúng là như thế thật. Còn tôi - người được sinh ra và lớn lên trong một xã hội có truyền thống coi việc xó bếp tủn mủn là việc của đám đàn bà con gái quanh quẩn góc nhà thì thấy cái lí lẽ ấy thật đáng yêu. Tôi tin là bà tôi, mẹ tôi, các dì của tôi, em gái tôi và những người bạn gái của tôi đều nghĩ như tôi, nghĩa là tất cả chúng tôi đều không coi chuyện bếp núc là chuyện vất vả, nặng nhọc. Chính vì thế, cái lí lẽ của bố chồng tôi trở nên đáng yêu vì nó có vẻ không thực tế mà chỉ là cái cớ được đưa ra để giành việc bếp núc với vợ, để bày tỏ sự quan tâm tới người phụ nữ của ông.

            Tôi theo dõi mấy câu "đôi co" của bố mẹ chồng trong bếp và mỉm cười sung sướng như vừa được xem một cảnh tình tự thơ mộng trong phim ảnh mà mở tứ là chuyện cái nồi cháy và kết tứ là một câu yêu đương trìu mến. Hình ảnh bổ chồng cởi bỏ chiếc áo comple sau một ngày làm việc bận rộn ở công sở để chúi mũi vào việc cọ cái nồi cháy giúp mẹ chồng khiến tôi cảm động và vô cùng ngưỡng mộ ông cũng như tình yêu của ông bà – một cặp vợ chồng già đã sống với nhau 45 năm trời mà vẫn giữ được những tình tứ ngọt ngào như thuở ban sơ.

             Nhưng khi nghĩ lại, tôi nhận ra tôi – kẻ đứng ngoài cuộc cọ rửa cái nồi đang thơ mộng hoá mọi chuyện theo cái nhìn của tôi, còn hai người trong cuộc là bố mẹ chồng tôi thì nhận thức thực tế khác hẳn cách tôi nhận thức. Đối với họ, việc cọ rửa cái nồi cháy đúng là việc nặng nhọc, và chuyện bố chồng tôi nhận lấy phần nặng nhọc ấy về mình là chuyện đương nhiên. Hai ông bà yêu nhau trong một sự phân công công việc đương nhiên như thế, trong sự tự nhiệm đương nhiên như thế, không cần đến bất kì sự cảnh vẻ, tô vẽ, lãng mạn nào. Và có lẽ, đó là bí quyết để cuộc hôn nhân của các cụ không chỉ sống sót mà còn đơm hoa kết trái hạnh phúc viên mãn sau 45 năm bên nhau.

             Tôi không dám ngỏ ý gì với các đấng mày râu nước Nam ta, tôi chỉ muốn các anh biết rằng, các anh là những người đàn ông sung sướng nhất quả đất vì những người phụ nữ quanh các anh (cũng như tôi) rất giàu lãng mạn, đến nỗi chúng tôi sẽ lâng lâng trong hạnh phúc đến độ có thể làm được vô số thể loại “thơ” (thơ chữ nghĩa, thơ hành động, thơ ngôn từ, thơ cơ thể…) nếu các anh làm cái việc (lẽ ra) đương nhiên là của các anh – việc cọ cái nồi cháy. Chúng tôi đã sẵn lòng mơ mộng, lẽ nào các anh không hào phóng chút công sức để cọ rửa một cái nồi hơi khó cọ? Và dù rằng, ngay cả trong những cuộc hôn nhân khoẻ mạnh được tính bằng nhiều tháng năm bên nhau, chúng ta sẽ có vô số cái nồi cháy cần được cọ thì cũng xin các anh hãy nhận lấy cái trọng trách của mình để phụ nữ chúng tôi được dịp phát huy năng lực lãng mạn tiềm tàng, để những cuộc hôn nhân sẽ luôn giữ được màu hồng ngọt ngào của cánh thiệp cưới ngày cũ xưa xa lắc nào đó.

            Cọ một cái nồi cháy để tiếp lửa cho hôn nhân, tôi tin rằng không có người đàn ông thông minh nào lại bỏ qua cái bí quyết đơn sơ ấy!

Ảnh: Bố mẹ chồng hồi trẻ